Groningen, een verrassende stad met eierballen, waterwegen en verborgen verhalen
Door Miet Waes
Groningen staat zelden bovenaan het lijstje van Nederlandse citytrips. Toch groeide deze ooit arme en vergeten uithoek uit tot een van de meest verrassende steden van het land. Tijdens onze verkenning ontdekten we een stad met (eier)ballen, een creatieve en eigenzinnige geest, een gedurfd Forum, charmante ambachtelijke winkeltjes en een nostalgische oldtimertocht door het uitgestrekte Ommeland.
Van arm verleden naar moderne kennisstad
Groningen ligt letterlijk aan de rand van Nederland. Eeuwenlang werd de regio omringd door moerassen, water en moeilijk begaanbare wegen. Die geïsoleerde ligging zorgde ervoor dat de stad haar eigen koers voer. Terwijl Hollandse steden als Amsterdam en Leiden rijk werden dankzij de internationale handel, moest Groningen het hebben van landbouw, regionale handel en een voortdurende strijd tegen het water.
Die perifere ligging maakte de regio ook economisch kwetsbaar. Grote delen van de provincie bleven lang arm en landelijk, met een scherpe sociale ongelijkheid als gevolg. In de negentiende en twintigste eeuw vormde die voedingsbodem voor sterke socialistische en later communistische bewegingen.
De aanwezigheid van de Rijksuniversiteit Groningen gaf de stad nog een extra dynamiek. Studenten, activisten en intellectuelen maakten van Groningen een broedplaats van debat, engagement en tegendraads denken.
Die eigenzinnige geest vatten de Groningers vandaag treffend samen in hun slogan: ‘Stad met (eier)ballen’. Een knipoog naar de beroemde eierbal, maar tegelijk een ode aan het karakter van de stad: eigenwijs, nuchter en niet bang om tegen de stroom in te gaan. Een stad met lef, karakter en – letterlijk én figuurlijk; ballen.
Met een oldtimer door het Ommeland
Onze trip begint meteen op een originele manier: met een oldtimer van Tonny’s Classic Drive trekken we het Groningse Ommeland in. Wat ooit begon met een passie voor auto’s uit de jaren zestig, zeventig en tachtig en de aankoop van een iconische Citroën DS, groeide voor Tonny uit tot een nieuwe professionele uitdaging. Vandaag omvat zijn collectie meer dan twintig karaktervolle klassiekers die worden verhuurd voor bedrijfsuitjes, bruiloften, familiefeesten of gewoon een heerlijke tocht door het uitgestrekte Groningse landschap. Bij Tonny’s Classic Drive draait alles om één ding: samen tijdloze herinneringen creëren. Bij het zien van al dat blinkend erfgoed gaan sommige collega’s compleet uit de bol.
Naast de legendarische Citroën DS staan er ook een Fiat 500 Cabrio, een Volkswagen Golf Mk1 Cabriolet, een Volkswagen Beetle, een Renault 4, een DAF 55, een Fiat 126 en als pronkstuk een vuurrode MG MGB. De toon is meteen gezet. Nog voor we zijn vertrokken, vliegen de nostalgische verhalen over eerste auto’s, jeugdherinneringen en onvergetelijke roadtrips al over en weer.
Abdij van Aduard
Onze eerste stop is meteen een indrukwekkende kennismaking met de geschiedenis van de regio: de Abdij van Aduard. Dit voormalige cisterciënzerklooster was in de middeleeuwen een van de grootste en rijkste abdijen van Noord-Europa en speelde een belangrijke religieuze én economische rol in Noord-Nederland.
Van het ooit imposante kloostercomplex rest vandaag alleen de oude ziekenzaal, een stille getuige van een tijd waarin honderden monniken hier leefden, werkten en boeken kopieerden. Het gerestaureerde gebouw ontsnapte aan de sloophamer en kreeg later zelfs een tweede leven als dorpsschool.
Ezinge: een dorp op een heuvel
Verderop duikt Ezinge op, een van de oudste wierdedorpen van Nederland. De eeuwenoude heuvel waarop het dorp ligt, werd ooit door mensenhanden opgeworpen om het wassende water te trotseren. Boven de velden torent de kerk al van ver uit. Tussen de kronkelende straatjes en historische huizen lijkt de tijd stil te staan. Onze oldtimer past er moeiteloos in, alsof hij thuishoort in een tijd waarin het leven nog een versnelling lager lag.
Naar de rand van het land.
We rijden verder tot aan Noordpolderzijl, het noordelijkste punt van het Nederlandse vasteland dat nog bereikbaar is voor bezoekers. Hier eindigt de weg letterlijk in de zeedijk en opent zich de Waddenzee. De wind heeft vrij spel: er is niets dat hem breekt, geen bebouwing, geen hoogteverschil dat hem tempert.
Opwarmen doen we in het kleine café ’t Zielhoes. Het interieur lijkt nauwelijks veranderd door de tijd: eenvoudig, warm en gericht op schippers, wandelaars en wadlopers die hier even op adem komen. Bij de koffie hoort een typisch Gronings, traditioneel gebak.
Anika van de toeristische dienst reist met ons mee en vertelt enthousiast over de wadlooptochten. Bij laag water, wanneer de zee zich terugtrekt, kun je onder begeleiding van een gids naar de zandplaten lopen of zelfs richting de eilanden oversteken. En soms toont dit uiterste puntje van Nederland nog een ander gezicht. Als de lucht kraakhelder is en de lichtvervuiling minimaal, verschijnt hier af en toe het noorderlicht. Op haar smartphone laat Anika een foto zien: de horizon dooraderd met groene en paarse sluiers. “Meestal is het subtieler,” zegt ze, “maar die nacht werden we op een adembenemend schouwspel getrakteerd. Vrienden belden me wakker omdat ik dit echt niet mocht missen.”
Menkemaborg in Uithuizen: op bezoek bij de Groningse adel
Na een tocht langs de middeleeuwse Abdij van Aduard, de eeuwenoude wierden en de Waddenkust eindigen we bij de Menkemaborg in Uithuizen, een van de fraaiste borgen van Groningen. Dit zeventiende-eeuwse landhuis laat zien hoe de Groningse adel hier ooit leefde.
Vandaag is het gebouw helaas gesloten, maar de statige façade en de omliggende tuin met oude bomen maken het bezoek alsnog de moeite waard. Een stille afsluiter van een reis door het Groningse verleden.
Forum Groningen – het nieuwe hart van de stad
De volgende dag verkennen we Groningen. Midden in het historische centrum doemt Forum Groningen op: een moderne ‘berg van glas en steen’ die boven de stad uittorent. Binnen is het geen klassieke bibliotheek, maar een verticale stad. Tien verdiepingen lang vind je er zalen, filmzalen, studeerplekken, debatruimtes, cafés en restaurants. Alles loopt in elkaar over. Via brede trappen en terrassen beweeg je vanzelf omhoog, met telkens nieuwe doorkijkjes over de stad. Boven wacht het panoramische dakterras met uitzicht over Groningen en de wijde omgeving.
Een gebouw van de stad, voor de stad
Het idee voor het Forum ontstond ruim twintig jaar geleden, als onderdeel van de vernieuwing van de oostzijde van de Grote Markt. In 2006 volgde een internationale ontwerpwedstrijd. Zeven architectenbureaus presenteerden hun plan, in de Martinikerk tentoongesteld aan het publiek.
Meer dan 31.000 inwoners bekeken de maquettes en gaven hun mening. Jury en publiek kozen uiteindelijk unaniem hetzelfde ontwerp: dat van NL Architects uit Amsterdam. Hun visie brak met het klassieke cultuurgebouw. Geen losse afdelingen, maar één open ontmoetingsplek waar bibliotheek, film, debat en horeca samensmelten tot één geheel. Het interieur voelt als gestapelde stadspleinen rond een groot atrium.
Van discussie naar icoon
De bouw ging gepaard met stevige discussies. De kosten, de moderne vorm en de schaal ten opzichte van de historische binnenstad verdeelden de stad jarenlang. Sinds de opening in 2019 is dat beeld verschoven. Wat ooit omstreden was, geldt nu voor velen als de “huiskamer van de stad”: een plek om te studeren, lezen, afspreken, films te zien of simpelweg uit te kijken over Groningen.
Lutje Lokaal: de leukste adressen van Groningen
In een tijd waarin winkelstraten steeds meer op elkaar lijken, is Lutje Lokaal een verademing. Deze handige stadsgids leidt je langs de leukste lokale ondernemers van Groningen: een kaaswinkel waar proeven mag, het gezellige Bakkerscafé met huisgemaakte broden en taarten, Bonbonatelier Luca met ambachtelijke delicatessen, de Vulpenwinkel voor liefhebbers van mooi schrijfgerei.
Ook de Smaakbaron is een heuse ontdekking. Ze maken er heerlijke pralines en meer dan twintig soorten macarons, waaronder verrassende vegan varianten.
Groningen op het ritme van het water
We sluiten onze tweedaagse af waar Groningen ooit groot werd: op het water. Tijdens een tocht over de historische diepen, de grachten die eeuwenlang de levensaders van de handelsstad vormden, toont de stad een heel ander gezicht. Oude pakhuizen, gedurfde moderne architectuur en kleurrijke woonboten glijden in een rustig tempo aan ons voorbij.
Groningen geeft zich niet in één keer prijs. Juist dat maakt de stad zo aantrekkelijk. Wanneer we van boord stappen, weten we één ding zeker – dit is geen afscheid, maar een tot weerziens.
Praktische Informatie
Algemeen
https://www.visitgroningen.nl/nl/plan-je-bezoek/vvv
Logeren
Het Markethotel Groningen
Is een hotel van de WestCord keten
Het modern en stijlvol hotel ligt pal aan de Grote Markt met het Forum, de Martinitoren en de leukste winkelstraten letterlijk om de hoek. Achter de moderne gevel schuilen stijlvolle kamers waar rust en comfort centraal staan. S’ Morgens word je er verwend met een uitgebreid, stijlvol ontbijt.
Dineren in een historisch decor
Het Hotel Prinsenhof
Het Hotel Prinsenhof heeft twee restaurants een sfeervolle Brasserie en een gastronomisch restaurant. In de Brasserie is er veel aandacht voor streek- en seizoensgebonden producten.
https://prinsenhof.nl › restaurants
Tekst en foto’s: Miet Waes.
